Rezonans magnetyczny barku

Rezonans magnetyczny (MRI, Magnetic Resonance Imaging) jest nowoczesną metodą diagnostyczną, która umożliwia obrazowanie zarówno struktur kostnych jak i tkanek miękkich stawu barkowego. Podczas badania MRI ocenie poddawany jest m.in. obrąbek i więzadła stawu ramiennego, kaletki, ścięgna stożka rotatorów, brzuśce mięśni obręczy barkowej pod kątem ich atrofii czy przebieg nerwów kończyny górnej. W wielu urazach i patologiach barku rezonans magnetyczny stanowi złoty standard nieinwazyjnej metody diagnostycznej, która pozwala zaplanować zabieg operacyjny jak i ocenić jego efekt.

Rezonans magnetyczny barku z podaniem kontrastu

Diagnostyka niektórych uszkodzeń i patologii barku wymaga podania gadolinowego środka kontrastowego o właściwościach ferromagnetycznych. Dzięki takiej procedurze struktury widoczne na obrazach MRI są bardziej wyraziste. Wyróżnia się dwa sposoby podania kontrastu:

  • Bezpośrednie wstrzyknięcie środka kontrastowego do jamy stawu – jest to tzw. artrografia rezonansu magnetycznego.
  • Dożylne podanie środka kontrastowego, który gromadzi się w badanej okolicy, zwiększając kontrast tkanek uzyskanego obrazu. Taki rodzaj diagnostyki wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania - przed badaniem nie można jeść przez minimum 6 godzin oraz należy wykonać badanie poziomu kreatyniny we krwi.

Możliwości diagnostyczne rezonansu barku

Niestabilność stawu ramiennego, uszkodzenia obrąbka

Artrografia rezonansu magnetycznego jest najbardziej dokładną metodą obrazowania uszkodzeń obrąbka, torebki stawowej oraz więzadeł stawu ramiennego [1]. Jej wyniki w największym stopniu pokrywają się z bezpośrednią oceną uszkodzeń przeprowadzaną podczas artroskopii barku. Przedoperacyjna właściwa klasyfikacja urazów obrąbkowo-więzadłowych na podstawie MRI jest bardzo ważna, ponieważ determinuje ona wybór techniki operacyjnej.

Wyróżnia się trzy grupy niestabilności stawu ramiennego: pourazową, wielokierunkową bez urazu (ang. multidirectional instability) oraz tzw. „mniejszą niestabilność stawu” (ang. minor shoulder instability) [1].

  1. Niestabilność pourazowa
    Niestabilność pourazowa występuje zwykle w wyniku upadku na kończynę górną. Przednia niestabilność stawu ramiennego może być związana z ostrym uszkodzeniem typu:
    • Bankarta – awulsyjne oderwanie przednio-dolnej części obrąbka, które może także obejmować oderwanie części kostnej panewki łopatki. Bardzo istotna jest ocena wielkości oderwanego fragmentu, by móc zadecydować o odpowiedniej technice naprawczej;
    • Perthesa – pęknięcie obrąbka bez przemieszczenia odłamu – trudne w diagnostyce MRI, rozpoznanie ułatwia ustawienie ramienia w rotacji zewnętrznej;
    • ALPSA (anterior labral periosteal sleeve avulsion) – awulsyjne oderwanie przednio-dolnej części obrąbka z przyśrodkowym przemieszczeniem odłamu i pęknięciem okostnej;
    • GLAD (glenolabral articular disruption) – uszkodzenie przednio-dolnej części obrąbka z towarzyszącym uszkodzeniem chrząstki głowy kości ramiennej – wywołane uderzeniem głowy kości ramiennej o obrąbek.

    Tylna niestabilność stawu ramiennego występuje dużo rzadziej niż przednia. Uraz może być związany z uszkodzeniem typu:

    • Odwróconego Bankarta (Reverse Bankart lesion) – gdy oderwaniu ulega tylna część obrąbka stawowego,
    • POLPSA (posterior labro-scapular sleeve avulsion) – oderwaniu ulega tylna część torebki stawowej wraz z okostną i uszkodzeniem tylnej części obrąbka,

    Urazom obrąbka może towarzyszyć awulsyjne uszkodzenie więzadła obrąbkowo-ramiennego.

  2. „Mniejsza niestabilność stawu” (minor shoulder instability)
    Opisywany typ niestabilności wynika z przewlekłych przeciążeń struktur barku podczas aktywności sportowej z dużą komponentą rzutów czy podnoszenia ciężarów. Niestabilność cechuje minimalny zakres i może ona wynikać z uszkodzenia:
    • SLAP (superior labral tear from anterior to posterior) – uszkodzenia górnej części obrąbka stawowego w miejscu przyczepu ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. Wyróżnia się kilka podtypów tego uszkodzenia, które najdokładniej można rozróżnić metodą artrografii rezonansu magnetycznego.
    • Uszkodzenia ścięgien stożka rotatorów (patrz następny podrozdział), które pełnią rolę dynamicznego stabilizatora stawu ramiennego.
  3. Niestabilność wielokierunkowa bez urazu
    W przypadku niestabilności stawu ramiennego bez przyczyny urazowej, zwiększona ruchomość głowy kości ramiennej względem panewki wynika z nadmiernej wiotkości więzadeł stawu. Najczęściej występuje niestabilność przednio-dolna lub tylno-dolna i dotyczy symetrycznie obu stawów ramiennych. Diagnostyka tego typu niestabilności opiera się na badaniu klinicznym, a leczenie polega głównie na rehabilitacji. Badanie rezonansem magnetycznym nie jest w tym wypadku konieczne.

Zespół ciasnoty podbarkowej i uszkodzenia stożka rotatorów

Uszkodzenia ścięgien stożka rotatorów mogą mieć charakter ostrego urazu lub stanowić wynik zwyrodnienia i sumowania się mikrouszkodzeń, które powstają wskutek mechanicznego drażnienia tych ścięgien. Zmiany patologiczne w postaci tendinozy obejmują najczęściej ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego, które przebiega w nieprawidłowo zwężonej przestrzeni podbarkowej. Na obrazach rezonansu patologia uwidoczniona jest jako pogrubienie ścięgna z ogniskami obrzęku i ewentualnymi objawami zwapnienia. Zespołowi ciasnoty podbarkowej często towarzyszy zapalenie kaletki podbarkowej, która w badaniu MRI posiada powiększony obrys i wykazuje silne wzmocnienie sygnału w sekwencjach T2-zależnych.

Częściowe rozerwanie włókien ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego charakteryzuje się silniejszym wzmocnieniem sygnału ze względu na nagromadzenie płynu. Ścięgno wykazuje zmniejszoną grubość i czasem można dostrzec postrzępienie jego brzegów. Całkowite przerwanie ciągłości ścięgna na obrazach MRI objawia się połączeniem jam stawu ramiennego i kaletki podbarkowo-naramiennej.

uszkodzenie sciegna nadgrzebieniowego rezonans barku krakow

Największą precyzję diagnostyki urazów ścięgien stożka rotatorów wykazuje artrografia rezonansu magnetycznego [2]. Wraz z analizą stanu klinicznego i oczekiwań pacjenta wynik MRI stanowi ważny czynnik, który umożliwia podjęcie decyzji co do wyboru leczenia zachowawczego lub operacyjnego. Od dokładnego określenia rozległości uszkodzeń widocznych na obrazach MRI zależy także wybór techniki operacyjnej oraz dostępu – artroskopowego, mini-open lub otwartego.

Patologie ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia

Uszkodzenia ścięgna głowy długiej bicepsa występują najczęściej u osób pracujących fizycznie oraz u sportowców. Patologie i urazy ścięgna przy jego przyczepie do guzka nadpanewkowego łopatki i górnej części obrąbka stawowego często współtowarzyszą z niestabilnością stawu ramiennego lub uszkodzeniami ścięgien stożka rotatorów. Przewlekłe mikrourazy ścięgna mogą być także wywołane jego tarciem w bruździe międzyguzkowej z powodu zmian zwyrodnieniowych i zaburzonej mechaniki stawu ramiennego podczas wykonywania ruchów ramieniem. Rezonans magnetyczny barku pozwala na uwidocznienie zapalenia pochewki ścięgna z obecnością płynu, zapalenia samego ścięgna lub całkowitego przerwania ciągłości ścięgna z lokalizacją jego kikutów [4].

Bark zamrożony

Bark zamrożony charakteryzuje się postępującą utratą czynnego i biernego zakresu ruchomości w stawie ramiennym, czemu towarzyszą dolegliwości bólowe. Stan ten może występować pomimo braku uszkodzeń ścięgien stożka rotatorów czy innych urazów w obrębie barku. Etiologia choroby nadal pozostaje niejasna. Chociaż rozpoznanie ustala się głównie na podstawie objawów klinicznych, badania obrazowe istotnie pomagają w potwierdzeniu diagnozy. Rezonans magnetyczny oraz artrografia MRI wykazują dużą trafność co do określenia cech strukturalnych typowych dla barku zamrożonego [3]:

  • wzmocnienie sygnału torebki stawowej i więzadła obrąbkowo-ramiennego dolnego wskazujące na toczący się stan zapalny,
  • pogrubienie torebki stawowej i więzadła kruczo-ramiennego,
  • zmniejszenie objętości torebki stawowej, brak wypełnienia zachyłku pachowego.

Choroba zwyrodnieniowa

Rezonans magnetyczny barku umożliwia kompleksową ocenę stopnia degeneracji chrząstki stawu ramiennego, stawu barkowo-obojczykowego oraz wtórnych zmian patologicznych okolicznych tkanek miękkich. Na obrazach MRI można stwierdzić obecność zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych (osteofitów), torbieli powierzchni stawowych, obrzęku kości, cech wtórnego zapalenia błony maziowej, pogrubienia torebki stawowej czy zapalenia kaletek.

Zespół nerwu nadłopatkowego

Nerw łopatkowy unerwia ruchowo mięsień nadgrzebieniowy i podgrzebieniowy. Stan uwięźnięcia tego nerwu często towarzyszy złamaniom łopatki, złamaniom nasady bliższej kości ramiennej, zwichnięciu przednim stawu ramiennego, patologiom ścięgna stożka rotatorów lub ganglionom wcięcia nadpanewkowego łopatki. Objawami ucisku nerwu jest przewlekły ból barku i osłabienie siły mięśni przekładające się na trudności w odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej ramienia. Rezonans magnetyczny barku umożliwia określenie przyczyny ucisku nerwu, ocenę zaników mięśniowych, a także pozwala wykluczyć obecność innych uszkodzeń, np. całkowitego przerwania ciągłości ścięgien stożka rotatorów [4].

MRI po endoprotezoplastyce stawu ramiennego

Powikłania po wszczepieniu endoprotezy stawu ramiennego występują rzadko. W przypadku utrzymywania się dolegliwości bólowych u pacjenta, chirurg ortopeda dokonuje analizy badań obrazowych, by wykryć ewentualne nieprawidłowości. Obecnie zastosowanie nowoczesnych materiałów w implantach pozwala w większości przypadków na bezpieczne wykonanie badania metodą rezonansu magnetycznego. Postęp technik MRI minimalizujących artefakty implantu daje możliwość [5]:

  • oceny stabilności endoprotezy w łożysku kostnym,
  • wykrycia stanu zapalnego,
  • oceny ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego,
  • przemieszczenia mas cementu drażniącego tkanki miękkie,
  • - zmian patologicznych nerwu nadłopatkowego, splotu ramiennego oraz wtórnych zaników mięśni obręczy barkowej – po śródoperacyjnym podrażnieniu lub wtórnie do zmienionych warunków biomechanicznych kompleksu barkowego,
  • całościowej oceny tkanek miękkich po zwichnięciu endoprotezy lub złamaniu okołoprotezowym.

Szczegółowa analiza struktur kompleksu barkowego na obrazach MRI zdecydowanie pomaga lekarzowi w podjęciu decyzji co do dalszego postępowania.

Zmiany nowotworowe

Rezonans magnetyczny umożliwia diagnostykę niespecyficznych zmian, które na zdjęciach rentgenowskich mogą być niewidoczne lub mogą posiadać cechy miejscowej osteolizy kości. W obrębie stawu ramiennego rezonans magnetyczny jest przydatny m.in. w diagnostyce łagodnych chrzęstniaków głowy kości ramiennej.

Pozycja pacjenta podczas badania MRI barku

Badanie barku metodą rezonansu magnetycznego przeprowadzane jest w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na ruchomym stole, który następnie przysuwany jest do aparatu (jest to rezonans typu otwartego). Aby uzyskać pozycję ramienia ułatwiającą diagnostykę wybranych struktur stawu ramiennego, radiolodzy zalecają ułożenie kończyny górnej w określony sposób [6]:

  1. 1) odwiedzenie z rotacją zewnętrzną (ABER, abduction and external rotation) - pacjent kładzie dłoń za głową przy ugiętym łokciu. Oceniane są przekroje stawu ramiennego m.in. w projekcji czołowej, osiowej, skośnej przechodzącej wzdłuż osi długiej trzonu kości ramiennej. Pozycja ABER pomaga zdiagnozować:
    • uszkodzenia przednio-dolnej części obrąbka (typu Bankarta, Perthesa),
    • uszkodzenia górnej części obrąbka wraz z przyczepem ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia,
    • tylno-górny impingement, gdy ścięgno stożka rotatorów zostaje wklinowane między obrąbek a guzek większy kości ramiennej,
    • ucisk nerwu nadłopatkowego.
    Pozycję ABER wykorzystuje się także do oceny wyniku zabiegów naprawczych stawu ramiennego i tkanek otaczających.
  2. 2) przywiedzenie z rotacją wewnętrzną (FADIR, flexion in adduction and internal rotation) – ramię ułożone na przedniej ścianie klatki piersiowej, dłoń na przeciwnym barku. Pozycja FADIR pomaga zdiagnozować głównie uszkodzenia tylno-dolnej części obrąbka stawowego.
  3. 3) Pozycja z neutralnym ustawieniem ramienia.

 

Źródła:

  1. Ruiz Santiago, Fernando et al. Imaging of Shoulder Instability. Quantitative Imaging in Medicine and Surgery 2017: 422–433.
  2. de Jesus J, Parker L et al. Accuracy of MRI, MR Arthrography, and Ultrasound in the Diagnosis of Rotator Cuff Tears: A Meta-Analysis AJR Am J Roentgenol. 2009;192(6):1701-7.
  3. Zappia M, Di Pietto F et al. Multi-modal imaging of adhesive capsulitis of the shoulder. Insights Imaging 2016;7:365-371.
  4. Orlecka N. Obrazowanie w zakresie obręczy barkowej [w:] Sieroń D. Diagnostyka obrazowa w fizjoterapii i rehabilitacji. Warszawa 2017; s. 73-100.
  5. Nwawka OK, Konin GP et al. Magnetic Resonance Imaging of Shoulder Arthroplasty: Review Article. HSS Journal. 2014;10(3):213-224.
  6. Beltran L, Adler R et al. MRI and Ultrasound Imaging of the Shoulder Using Positional Maneuvers. American Journal of Roentgenology. 2015;205: 244-254.

Najczęściej zadawane pytania o rezonans magnetyczny barku:

Jak wygląda rezonans magnetyczny barku? Ile trwa badanie?

Pacjent kładziony jest na specjalnym ruchomym stole. Kończyna górna może zostać ułożona w określony sposób i zabezpieczona przed zmianą pozycji. Dookoła barku zostają umieszczone małe cewki, które biorą udział w uzyskiwaniu wysokiej jakości obrazu. Jeśli zaplanowano badanie z podaniem kontrastu, wcześniej pielęgniarka zakłada wenflon w okolicy dłoni lub przedramienia, przez który dożylnie podawany jest środek kontrastowy. Jeśli zaplanowano artrografię, środek kontrastowy wstrzykiwany jest przez lekarza do stawu. Pacjent otrzymuje stopery lub słuchawki do uszu, ponieważ w trakcie badania będzie słyszalny hałas towarzyszący pracy urządzenia, co jest zjawiskiem normalnym. Następnie stół wsuwany jest w głąb aparatu do rezonansu.

Badanie trwa około 15-45 minut w zależności od rozległości ocenianych struktur oraz opcji rezonansu z kontrastem czy bez. Podczas badania nie wolno się poruszać, ponieważ mogłoby to spowodować zaburzenia obniżające jakość pozyskiwanego obrazu.

Rezonans magnetyczny barku - kto wykonuje badanie i sporządza opis?

Osobą wykonującą badanie i interpretującą jego wynik jest lekarz radiolog, który specjalizuje się diagnostyce obrazowej narządu ruchu. Radiolog sporządza opis, który razem ze zdjęciami rezonansu jest wydawany pacjentowi.

Czy rezonans magnetyczny barku z podaniem kontrastu jest badaniem bezpiecznym?

MRI barku z podaniem kontrastu jest bardzo dokładną i jednocześnie bezpieczną metodą diagnostyczną. Jeśli planuje się wykonanie rezonansu z podaniem kontrastu, przeprowadzany jest dokładny wywiad z pacjentem dotyczący jego stanu zdrowia. Wykonuje się także badanie poziomu kreatyniny we krwi, aby wykluczyć zaburzenia funkcjonowania nerek, które są przeciwwskazaniem do dożylnego podania kontrastu. Uczulenia na środek kontrastowy zdarzają się bardzo rzadko, a ewentualne objawy reakcji alergicznej są łagodne i przemijające.

umów wizytę

REZONANS

Cena

390 zł

Spis treści

Kontakt

Dworska 1B, 30-314 Kraków
12-352-25-25
rejestracja@dworska.pl

Godziny otwarcia

Poniedziałek:
7:30 - 20:30
Wtorek:
7:30 - 20:30
Sroda:
7:30 - 20:30
Czwartek:
7:30 - 20:30
Piątek:
7:30 - 20:30
Sobota:
7:30 - 14:00
Niedziela:
nieczynne
Cookies - Pliki Ciasteczka

Używamy plików cookies zwanych po polsku ciasteczkami.
Jeśli ich używanie przez nas jest Ci obojętne i się na to zgadzasz
to zamknij to okienko i po sprawie. 8)

Współczujemy Ci, że musisz to robić na każdej stronie i na naszej też.

Jeśli nie lubisz plików ciasteczek i nie zgadzasz się na ich wykorzystanie przez nas to opuść tą stronę. Innej możliwości przeglądania jej niestety nie ma. 8/

szpital Dworska