Rezonans magnetyczny biodra

Rezonans magnetyczny MRI (ang. Magnetic Resonance Imaging) umożliwia bardzo precyzyjną i jednocześnie bezpieczną ocenę stawów biodrowych. Podczas badania MRI na tkanki osoby badanej oddziałuje pole magnetyczne oraz fale radiowe. Pacjent nie musi pozostawać pod wpływem wysokich dawek promieniowania rentgenowskiego, które wykorzystuje tomografia komputerowa. Rezonans magnetyczny biodra pozwala na ocenę struktur, które nie są widoczne na zdjęciach rentgenowskich i w tomografii komputerowej tj. chrząstki stawowej, obrąbka stawowego, więzadeł, mięśni, nerwów oraz naczyń krwionośnych. Badanie metodą obrazowania rezonansu magnetycznego wykorzystuje się głównie w stanach pourazowych oraz w procesie kwalifikacji do leczenia operacyjnego stawu biodrowego.

Rezonans magnetyczny biodra z kontrastem

Diagnostyka uszkodzeń chrząstki i obrąbka stawowego często wymaga podania gadolinowego środka kontrastowego o właściwościach ferromagnetycznych. Dzięki procedurze podania kontrastu struktury widoczne na obrazach MRI są bardziej wyraziste. Wyróżnia się dwa sposoby podania kontrastu:

  1. Bezpośrednie wstrzyknięcie środka kontrastowego do jamy stawu – jest to tzw. artrografia stawu biodrowego,
  2. Dożylne podanie środka kontrastowego, który gromadzi się w badanej okolicy, zwiększając kontrast tkanek uzyskanego obrazu. Taki rodzaj diagnostyki wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania - przed badaniem nie można jeść przez minimum 6 godzin oraz należy posiadać wyniki badania poziomu kreatyniny we krwi.

Możliwości diagnostyczne rezonansu stawu biodrowego

Konflikt panewkowo-udowy (FAI, femoroacetabular impingement)

Mianem konfliktu panewkowo-udowego określa nieprawidłowy stan biomechaniczny biodra, który wynika z niedopasowania głowy i panewki stawu biodrowego. FAI istotnie przyspiesza rozwój zmian zwyrodnieniowych biodra, a także zwiększa ryzyko uszkodzeń chrząstki głowy kości udowej oraz obrąbka stawowego panewki. Wyróżnia się trzy typy konfliktu panewkowo-udowego:

  1. CAM-type impingement – polega na nieprawidłowym kształcie górno-bocznej części głowy i szyjki kości udowej, co w trakcie ruchu biodra powoduje konflikt z obrąbkiem,
  2. PINCER-type imingement – panewka stawu biodrowego jest zbyt głęboka i w zbyt dużym stopniu zakrywa głowę kości udowej,
  3. Mieszany – rodzaje zniekształceń „Pincer” i „Cam” występują jednocześnie.

Konflikt panewkowo-udowy jest częstą przyczyną bólu i ograniczenia rotacji wewnętrznej biodra u osób młodych i w średnim wieku. Aby zapobiec dalszej progresji zmian zwyrodnieniowych, wykonuje się zabieg artroskopii biodra, podczas którego zmienia się kształt głowy kości udowej w jej połączeniu z szyjką i/lub koryguje obrąbek razem z kostnym elementem panewki lub bez. Pozwala to zachować na dłużej własne biodro i odłożyć w czasie lub uniknąć zabiegu wszczepienia sztucznej endoprotezy stawu biodrowego.

Wynik rezonansu magnetycznego biodra jest jednym z czynników, na podstawie których odbywa się kwalifikacja pacjenta do zabiegu operacyjnego. Obrazy uzyskiwane podczas badania MRI stanowią warstwowe przekroje tkanek w różnych płaszczyznach. Technika obrazowania uwzględnia ocenę biodra w projekcjach: strzałkowej, czołowej i osiowej skośnej przechodzącej przez oś długą szyjki kości udowej.

Przedoperacyjna ocena MRI konfliktu panewkowo-udowego powinna uwzględniać [1]:

  1. Ocenę morfologiczną FAI
    Ocena ta polega na określeniu typu FAI – „cam”, „pincer” lub mieszanego. Ocena morfologiczna FAI jest możliwa również dzięki analizie obrazów tomografii komputerowej w rekonstrukcji 3D. Najbardziej odpowiednią metodę obrazowania struktur kostnych ostatecznie wybiera chirurg planujący zabieg operacyjny. FAI typu „cam” charakteryzuje obecność kostnego guza lub wypukłości na połączeniu głowy z szyjką kości udowej, które można ocenić w projekcji osiowej lub czołowej MRI. Z przodu i z tyłu względem miejsca konfliktu mogą być widoczne ogniska cyst o różnej wielkości. FAI typu „pincer” jest widoczny na obrazach MRI jako nadmierne zaostrzenie brzegu kostnego panewki. Rezonans pozwala także na określenie retrowersji panewki stawu biodrowego.
  2. Ocenę uszkodzeń obrąbka stawowego
    Obrąbek stawowy ulega najczęściej pęknięciu lub rozdarciu z jego częściowym oddzieleniem od chrząstki, co jest bardzo dobrze widoczne na obrazach MRI z podaniem kontrastu.
  3. Ocenę uszkodzeń chrząstki stawowej
    Rezonans magnetyczny stawów biodrowych jest jedyną nieinwazyjną metodą pozwalającą na ocenę uszkodzeń chrząstki stawu biodrowego. W konflikcie panewkowo-udowym typu „cam” ubytki chrząstki przeważnie kumulują się na dwóch przeciwległych „biegunach” głowy kości udowej (gdzie dochodzi do konfliktu z obrąbkiem stawowym), natomiast w przypadku FAI typu „pincer” ubytek chrząstki częściej dotyczy większej powierzchni głowy kości udowej. Niektóre techniki obrazowania wraz ze specjalnym oprogramowaniem pozwalają na precyzyjną ilościową ocenę uszkodzeń chrząstki stawowej. W przypadku stwierdzenia dużej destrukcji chrząstki artroskopowy zabieg FAI traci sens i może nie być wystarczający dla zniesienia dolegliwości bólowych - wtedy należy rozważyć endoprotezoplastykę stawu biodrowego.
  4. Pomiary kąta alfa oraz kąta antetorsji szyjki kości udowej
    Projekcja osiowa skośna pozwala na określenie tzw. kąta alfa – jeśli jest on większy niż 55 stopni, świadczy to o budowie anatomicznej biodra o zwiększonym ryzyku progresji konfliktu panewkowo-udowego. Wykonuje się także obrazowanie w projekcji osiowej na poziomie kłykci kości udowej, by ocenić antetorsję (przodoskręcenie) szyjki kości udowej. Kąt antetorsji to kąt zawarty między szyjką kości udowej a prostą łączącą kłykcie kości udowej – aby ją określić, wymagane są obrazy przekrojów poprzecznych nasady bliższej i dalszej kości udowej. Fizjologiczna wartość kąta antetorsji wynosi 12 stopni. Wartości poniżej normy mogą stanowić czynnik zaostrzający przebieg konfliktu panewkowo-udowego.
  5. Ocenę towarzyszących patologii tkanek miękkich
    Rezonans magnetyczny umożliwia także diagnostykę wtórnych do FAI patologii w obrębie tkanek miękkich. Obecność konfliktu panewkowo-udowego wpływa na biomechanikę kompleksu biodro-miednica-odcinek lędźwiowy kręgosłupa, prowadząc do przeciążeń ścięgien i mięśni. Na obrazach MRI okolicy spojenia łonowego można zaobserwować m.in. objawy wskazujące na przeciążenie przyczepów ścięgnistych mięśni przywodzicieli biodra czy rozcięgna mięśnia prostego brzucha.

Diagnostyka różnicowa innych schorzeń biodra z FAI

Rezonans magnetyczny pozwala wykryć konflikt kolca biodrowego przedniego dolnego z szyjką kości udowej. Nadmiernie uwydatniony kolec biodrowy może być anomalią rozwojową lub stanowić wynik zestarzałego złamania awulsyjnego przyczepu mięśnia prostego uda. W trakcie ruchu zginania stawu biodrowego konflikt kolca biodrowego może wywoływać podobne dolegliwości co konflikt panewkowo-udowy. W przebiegu konfliktu kulszowo-udowego w trakcie zginania biodra dochodzi natomiast do uwięźnięcia mięśnia czworobocznego uda pomiędzy krętarzem mniejszym kości udowej a guzem kulszowym.

Urazy stawu biodrowego – złamania i zwichnięcia

Zwichnięcia biodra zachodzą najczęściej w wyniku siły działającej wzdłuż osi stawu biodrowego. Większość zwichnięć biodra to zwichnięcia tylne – przebiegające z przemieszczeniem głowy kości udowej ku tyłowi względem panewki. Wyróżnia się także zwichnięcie centralne z towarzyszącym złamaniem panewki (głowa kości udowej przebija kość i zagłębia się w miednicy) oraz rzadziej występujące zwichnięcia przednie. W wyniku zwichnięcia biodra często dochodzi do uszkodzeń obrąbka, które w sposób najbardziej precyzyjny można ocenić za pomocą artrografii rezonansu magnetycznego.

W razie wystąpienia złamań nasady bliższej kości udowej, konieczność szybkiej i precyzyjnej diagnostyki zachodzi szczególnie w przypadku złamań w obrębie głowy kości udowej, ponieważ cechuje je większe ryzyko wystąpienia pourazowej martwicy głowy kości udowej. Stan martwicy można najpewniej rozpoznać w badaniu MRI biodra. Ponadto, rezonans magnetyczny stawu biodrowego pozwala zobrazować uszkodzenia chrząstki i więzadeł oraz wszelkie uszkodzenia otaczających tkanek miękkich (mięśni, nerwów, naczyń krwionośnych), które mogą towarzyszyć złamaniom lub zwichnięciom biodra.

Przeciwwskazania do badania metodą rezonansu magnetycznego

Pole magnetyczne oddziałuje na elementy metalowe, stąd przeciwwskazanie bezwzględne stanowi obecność stale wszczepionych implantów metalowych, a także urządzeń elektronicznych, których działanie może ulec zaburzeniu pod wpływem pola magnetycznego. Przeciwwskazane są m.in.:

  • rozrusznik serca,
  • kardiowerter defibrylator serca,
  • sztuczne zastawki serca,
  • metalowe stenty,
  • klipsy ferromagnetyczne tętnic mózgowia,
  • pompa insulinowa,
  • wszczepiony aparat słuchowy,
  • obecność opiłków metalowych w oku.

Pełna lista przeciwwskazań zostaje przedstawiona pacjentowi przed rozpoczęciem badania. Należy poinformować lekarza o przeprowadzonych w przeszłości zabiegach operacyjnych z wszczepieniem implantu lub zespolenia, chorobach współistniejących (zwłaszcza chorobach nerek), aktualnie zażywanych lekach oraz ewentualnym uczuleniu na środek kontrastowy.

Rezonans magnetyczny a endoproteza biodra

Obecność metalowych elementów w ciele stanowi przeciwwskazanie do badania MRI. Z drugiej strony w obecnie stosowanych implantach stawu biodrowego coraz częściej wykorzystuje się materiały (np. tytan), które nie wykluczają pacjenta z możliwości badania metodą rezonansu magnetycznego. W każdym przypadku należy jednak poprosić chirurga przeprowadzającego zabieg endoprotezoplastyki o wydanie zaświadczenia, w którym będzie ściśle określony model wszczepionej endoprotezy. Pozwoli to radiologom zdecydować czy diagnostyka MRI biodra lub każdej innej części ciała będzie możliwa.

 

Źródła:

  1. Li AE, Jawetz ST, Greditzer HG, Burge AJ, Nawabi DH, Potter HG. MRI for the preoperative evaluation of femoroacetabular impingement. Insights into Imaging. 2016;7(2):187-198.
  2. Kaczmarek P. Obrazowanie w zakresie miednicy i stawów biodrowych [w:] Sieroń D. (red.) Diagnostyka obrazowa w fizjoterapii i rehabilitacji. Warszawa 2017; s. 142-156.

Najczęściej zadawane pytania o rezonans magnetyczny biodra:

Kiedy wykonuje się rezonans stawu biodrowego?

Rezonans magnetyczny biodra wykonuje się na podstawie skierowania wydanego przez lekarza. Badanie MRI pozwala na najbardziej dokładną nieinwazyjną ocenę zmian zwyrodnieniowych stawu biodrowego, a także rozległości uszkodzeń tkanek miękkich w stanach pourazowych, np. po zwichnięciu biodra. Analiza wyników rezonansu magnetycznego jest jednym z czynników, na podstawie których lekarz kwalifikuje do zabiegu operacyjnego oraz dokonuje wyboru techniki operacyjnej.

Na czym polega artrografia MRI stawu biodrowego?

Artrografia MRI polega na podaniu do wnętrza stawu biodrowego środka cieniującego o właściwościach ferromagnetycznych, a następnie poddaniu biodra badaniu rezonansem magnetycznym. Artrografia jest metodą diagnostyczną, która pozwala na bardziej szczegółową ocenę uszkodzeń chrząstki i obrąbka stawowego oraz obecności wolnych ciał w stawie niż w przypadku klasycznego badania MRI bez podania kontrastu.

Ile trwa rezonans stawu biodrowego?

Rezonans magnetyczny stawu biodrowego trwa około 15-60 minut. Ostateczny czas trwania badania zależy od wskazań, rozległości ocenianych struktur oraz tego, czy rezonans biodra przeprowadzany jest z podaniem kontrastu. W przypadku MRI z kontrastem proces przygotowania pacjenta polegający na założeniu wenflonu lub wstrzyknięciu kontrastu do stawu wydłuża czas przebywania pacjenta w pracowni radiologii. Zaleca się także, aby po zakończeniu badania MRI z podaniem kontrastu pacjent pozostał pod obserwacją personelu przez około 15 minut.

umów wizytę

REZONANS

Cena

390 zł

Spis treści

Kontakt

Dworska 1B, 30-314 Kraków
12-352-25-25
rejestracja@dworska.pl

Godziny otwarcia

Poniedziałek:
7:30 - 20:30
Wtorek:
7:30 - 20:30
Sroda:
7:30 - 20:30
Czwartek:
7:30 - 20:30
Piątek:
7:30 - 20:30
Sobota:
7:30 - 14:00
Niedziela:
nieczynne
Cookies - Pliki Ciasteczka

Używamy plików cookies zwanych po polsku ciasteczkami.
Jeśli ich używanie przez nas jest Ci obojętne i się na to zgadzasz
to zamknij to okienko i po sprawie. 8)

Współczujemy Ci, że musisz to robić na każdej stronie i na naszej też.

Jeśli nie lubisz plików ciasteczek i nie zgadzasz się na ich wykorzystanie przez nas to opuść tą stronę. Innej możliwości przeglądania jej niestety nie ma. 8/

szpital Dworska