Operacja haluksów

Haluks, inaczej paluch koślawy, należy do najczęściej diagnozowanych schorzeń w obrębie stopy. Pierwszym niepokojącym objawem, z którym pacjenci zazwyczaj zgłaszają się do ortopedy, jest widoczna wypukłość na przyśrodkowej stronie przodostopia oraz przekrzywienie palucha w kierunku pozostałych palców. Zniekształceniu może towarzyszyć ból utrudniający użytkowanie standardowego obuwia.

Obecnie jedyną skuteczną metodą leczenia haluksa pozwalającą na trwałą korekcję ustawienia dużego palca jest zabieg operacyjny. Wskazaniem do leczenia operacyjnego jest ból stopy wynikający z zaburzeń biomechaniki towarzyszących haluksowi oraz trudności w doborze obuwia.

Umów wizytę teraz

lek. med. Grzegorz Jarosławski - spec. ortopeda


Grzegorz Jarosławski, ortopeda, Kraków

dr n. med. Henryk Liszka - spec. ortopeda


Henryk Liszka, ortopeda, Kraków

Co to są haluksy?

Większość osób kojarzy „haluksa” tylko ze złym ustawieniem dużego palca stopy i „wystającą kostką”. W rzeczywistości koślawość palucha obejmuje przede wszystkim odsunięcie pierwszej kości śródstopia od drugiej kości śródstopia, wskutek czego przód stopy ulega poszerzeniu. Ponadto, pierwsza kość śródstopia przesuwa się w kierunku grzbietu stopy, tracąc kontakt z podłożem w trakcie obciążania stopy masą ciała.

Na powstanie deformacji zwanej haluksem może mieć wpływ bardzo wiele czynników, w tym również mechanizmy nie do końca znane i zrozumiane. Najczęściej obserwowanym zjawiskiem jest zmniejszenie podparcia na pierwszym promieniu stopy, powiększenie się przestrzeni pomiędzy I a II kością śródstopia, obniżenie sklepienia podłużnego stopy, postępujące zagięcie koślawe w stawie śródstopno-palcowym, które utrwala się poprzez stosowanie obuwia. Wiemy o pewnych uwarunkowaniach, które predysponują do rozwoju w/w patologii, ale nie są one w pełni jednoznaczne. Haluksowi często towarzyszą inne biomechanicznie powiązane nieprawidłowości w obrębie stopy, np. płaskostopie poprzeczne czy palce młotkowate.

Z czego wynika ból haluksa?

Dla niektórych pacjentów deformacja palucha stanowi jedynie defekt kosmetyczny, dla innych jest to poważny problem utrudniający codzienne funkcjonowanie. Zasadą jest, że nie operuje się haluksów nie powodujących dolegliwości bólowych.

Ucisk i ocieranie wypukłości haluksa przez cholewkę buta powoduje miejscowe podrażnienie nerwów skórnych. W okolicy głowy pierwszej kości śródstopia znajduje się kaletka, której stan zapalny również może prowadzić do dolegliwości bólowych. Zaburzenie osi stawu śródstopno-paliczkowego palucha prowadzi do zmian w napięciu torebki stawowej, przyspieszenia zmian zwyrodnieniowych, bólu stawu i ostatecznie zaburzenia prawidłowego chodu.

Skąd wynika płaskostopie poprzeczne towarzyszące haluksom?

Brak podparcia stopy przez głowę pierwszej kości śródstopia w połączeniu z niewydolnością więzadeł przodostopia stwarza sytuację, w której nacisk zostaje przeniesiony na środek przodostopia – miejsce, które nie jest przygotowane do pełnienia głównej funkcji podporowej. Jest to częstą przyczyną wyzwolenia stanu zapalnego błony maziowej i bólu nienaturalnie przeciążonych stawów (najczęściej drugiego i trzeciego stawu śródstopno-paliczkowego). Stan taki określa się płaskostopiem poprzecznym, a jeżeli powoduje dolegliwości bólowe - metatarsalgią z przeniesienia. Osoba dotknięta powyższymi objawami, chcąc uniknąć bólu, zaczyna przymusowo stawiać stopę na zewnętrznej krawędzi, co z kolei przeciąża określone grupy mięśni nóg, powodując ich nadmierne napięcie i bolesność. Ponadto, z boku stopy może rozwinąć się haluks małego palca określany „bunionette”.

Przyczyny palucha koślawego

Istotne znaczenie dla rozwoju haluksa mają czynniki genetyczne. Jeśli u rodziców i dziadków występowały problemy z haluksami, oznacza to zwiększone ryzyko wystąpienia palucha koślawego u potomków. Przyczyn upatruje się w uwarunkowanej genetycznie zwiększonej wiotkości więzadeł. Nadmiernie rozciągliwe więzadła słabiej stabilizują kościec stopy, dlatego pierwsza kość śródstopia częściej staje się niestabilna i ulega przesunięciu.

Stabilność kostno-więzadłowa determinowana jest również przez gospodarkę hormonalną, dlatego kobiety w porównaniu do mężczyzn znacznie częściej cierpią na haluksy. Specyficzne zmiany w poziomie hormonów w połączeniu ze zwiększonym ciężarem ciała - np. w końcowym okresie ciąży dodatkowo negatywnie wpływają na kondycję stóp u kobiet.

Obecność wad stóp takich jak płaskostopie podłużne czy koślawość tyłostopia predysponuje do występowania haluksów. Uważa się, że wymienione nieprawidłowości są wzajemnie ze sobą powiązane i stanowią wyraz złożonych zaburzeń biomechaniki w obrębie stopy.

Przykurcz mięśnia trójgłowego łydki uważany jest za ważny czynnik pogłębiający deformację koślawą palucha. Brak wystarczającego rozciągnięcia łydek zwiększa nacisk na przodostopie. Ponadto, przykurcz łydki zaburza prawidłowe przetaczanie stopy, prowadząc do kompensacji w ruchach stopy i generując siły koślawiące paluch.

Szybsza progresja haluksa jest obserwowana u osób użytkujących obuwie z wąskimi czubkami oraz u kobiet noszących buty na wysokim obcasie. Wynika to z działania dodatkowego czynnika mechanicznego, jakim jest ściśnięcie palców oraz przeciążenie przodostopia.

W ocenie ryzyka haluksa, należy wziąć pod uwagę także choroby współistniejące. Osoby chore na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) mają większą skłonność do deformacji typu paluch koślawy czy palce młotkowate. Istotą RZS jest zapalenie błony maziowej, prowadzące do wtórnego zniszczenia stawu, przyległych tkanek i czasami jego podwichnięcia.

Diagnostyka haluksów

Problem haluksów powinien być zawsze poważnie potraktowany i dokładnie zdiagnozowany, bez względu na stopień zaawansowania deformacji. Wizyta u ortopedy jest więc zalecana wszystkich mającym wątpliwości co do prawidłowego kształtu palucha. Diagnostyka obejmuje szczegółowe zebranie wywiadu, badanie kliniczne oraz ocenę badań obrazowych. Dobry ortopeda przeanalizuje zdjęcie RTG stopy pod kątem parametrów radiologicznych mających wpływ na genezę i ewentualną kwalifikację do zabiegu operacyjnego haluksa. Ważne, by zdjęcie rentgenowskie zostało wykonane w warunkach obciążenia stopy masą ciała - czyli na stojąco.

Bardzo ważna jest również wizyta u fizjoterapeuty zwłaszcza, jeśli osoba cierpiąca na haluksy uprawia sport. Paluch koślawy może być jednym z objawów zaburzeń biomechaniki wyższych pięter układu ruchu - obecność haluksa często wiąże się ze zwiększoną rotacją wewnętrzną kończyn dolnych i ustawieniem miednicy w przodopochyleniu. Całościowa diagnostyka funkcjonalna pozwala zaplanować terapię nakierowaną nie tylko na stopy, ale także na całe ciało.

Badanie komputerowe stóp (baropodometria, pedobarografia) umożliwia obiektywną ocenę rozkładu sił nacisku pod stopami w pozycji stojącej i w trakcie chodu. Jest to niezwykle pomocne badanie w ocenie wzorca przetaczania stopy.

Powyżej opisana wielodyscyplinarna diagnostyka pozwala na wybranie optymalnej metody leczenia w zależności od stopnia zaawansowania problemu i potrzeb pacjenta.

Jak leczyć haluksy?

Leczenie zachowawcze haluksów obejmujące fizjoterapię, wkładki ortopedyczne i stosowanie aparatów na haluksy nie prowadzi do trwałej korekcji ustawienia palucha, ale w niektórych przypadkach może złagodzić dolegliwości bólowe i spowolnić progres deformacji.

Ćwiczenia na haluksy, fizjoterapia

Fizjoterapia polega na rozciąganiu przykurczonych mięśni łydki, dzięki czemu udaje się zmniejszyć przeciążenie przodostopia w trakcie chodu. Bardzo ważna jest terapia manualna oraz wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie stóp. Fizjoterapeutyczne leczenie haluksów można uzupełnić o kinesiotaping czyli specjalne plastry naklejane na skórę. Jeśli haluksom towarzyszą wady postawy, dobry fizjoterapeuta będzie pracował również w obrębie kolan, miednicy czy okolic kręgosłupa, by wyrównać niekorzystne napięcia będące skutkiem zaburzeń biomechaniki ciała.

Wkładki ortopedyczne na haluksy

Wkładki na haluksy mają za zadanie poprawić przetaczanie chorej stopy i jeśli to możliwe, skorygować towarzyszące wady stóp, np. koślawość pięty i płaskostopie. Wkładki do butów nie prostują haluksa, ale wpływając całościowo na stopę, zmniejszają przeciążenia w obrębie stawów pierwszego promienia. Poza tym, poprzez zastosowanie peloty metatarsalnej, łagodzą dolegliwości bólowe przedniej części stopy.

Aparat na haluksy

Ortezy zakładane na noc lub stosowane w ciągu dnia często reklamowane są jako niezawodny sposób na haluksy. Warto zaznaczyć, że żaden aparat nie jest w stanie trwale skorygować deformacji, ponieważ nie wpływa na orientację pierwszej kości śródstopia. Efekt działania aparatu polega jedynie na krótkotrwałej poprawie osi stawu śródstopno-paliczkowego, odbarczeniu torebki stawowej i profilaktyce skróceniu tkanek miękkich. Noszenie aparatu nie wyleczy więc haluksa, ale istnieje szansa, że zmniejszy nasilenie dolegliwości bólowych.

Wskazania do operacji haluksów

Leczenie operacyjne palucha koślawego jest zalecane, jeśli dolegliwości bólowe zgłaszane przez pacjenta nie podlegają złagodzeniu przez leczenie zachowawcze. Ortopedzi decydują o wykonaniu zabiegu, gdy ból haluksa występuje pomimo prób modyfikacji obuwia czy zastosowaniu wkładek ortopedycznych. Szybki progres deformacji upośledzający funkcję stopy i istotnie zaburzający biomechanikę ciała również należy wziąć pod uwagę jako istotne wskazanie.

Operacja na haluksy to jedyna metoda leczenia, która może zmienić kształt stopy i trwale wyprostować duży palec. Dobrze zaplanowany i precyzyjnie wykonany zabieg operacyjny umożliwia skuteczne usunięcie haluksa, a przy tym poprawę warunków biomechanicznych kończyny dolnej. Chirurg dobiera odpowiednie techniki i zakres zabiegu operacyjnego, przedstawiając pacjentowi w przystępny sposób ogólny przebieg operacji. Aby dobrze zaplanować leczenie operacyjne konieczne jest zbadanie stopy i ocena parametrów radiologicznych na podstawie RTG.

Nie bez znaczenia pozostaje wiek pacjenta, oczekiwania pacjenta co do wyniku operacji oraz wykonywany zawód i poziom aktywności ruchowej.

Przygotowanie do operacji haluksów

Przygotowanie do zabiegu powinno rozpocząć się na około dwa tygodnie przez planowanym terminem operacji haluksów. Pacjent powinien wykonać badania z krwi: morfologię, oznaczenie poziomu elektrolitów i glukozy, układu krzepnięcia oraz przygotować aktualności szczepień p/w WZW typu B. Ponadto należy zrobić EKG serca i zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. W razie występowania chorób przewlekłych, zaleca się konsultację ze specjalistą celem ewentualnego poszerzenia zakresu badań. Zabieg na haluksy poprzedza wizyta u anestezjologa, który dobiera odpowiedni rodzaj znieczulenia, w większości przypadków jest to znieczulenie podpajęczynówkowe lub blokada nerwów obwodowych kończyny dolnej.

Warto zadbać o zaopatrzenie się w specjalne obuwie odciążające przód stopy oraz kule, które będą potrzebne do chodzenia po zabiegu operacyjnym. But odciążający operowaną okolicę można nabyć w sklepach medycznych lub centrach zaopatrzenia ortopedycznego.

Jak przebiega operacja haluksów?

Zabieg korekcji palucha koślawego wykonuje się w ramach procedury chirurgii jednego dnia. Czas zabiegu wynosi zazwyczaj od 30 do 60 minut i jest uzależniony od zastosowanej metody operacyjnej. Nie istnieje jedna najlepsza metoda operacji haluksa, ponieważ podłoże powstawania haluksa w różnych przypadkach haluksów może być całkiem odmienna. Dotąd opisano ponad 100 technik operacyjnych. W ramach jednego zabiegu wybrane techniki mogą być razem łączone, a nawet modyfikowane przez operatora tak, by uzyskać jak najlepszy końcowy efekt. Przykładowe najczęściej stosowane metody operacji haluksów to:

  • chevron – osteotomia podgłowowa pierwszej kości śródstopia w kształcie litery V,
  • Scarf – osteotomia (przecięcie kości) pierwszej kości śródstopia, linia cięcia ma kształt litery „Z”,
  • Akin – osteotomia paliczka bliższego palucha,
  • Lapidus – nastawienie i usztywnienie stawu między pierwszą kością śródstopia a kością klinowatą przyśrodkową.

Uzyskana korekcja może zostać ustabilizowana śrubką lub płytką zespalającą kość.

Linia cięcia i wielkość blizny zależą od rozległości zabiegu na haluksy. W przezskórnych zabiegach miniinwazyjnych cięcie jest minimalne, rana szybko się goi, a paluch po zabiegu łatwiej odzyskuje ruchomość.

Rekonwalescencja po korekcji palucha koślawego

Z reguły pacjent powinien użytkować obuwie odciążające przodostopie przez minimum 6 tygodni po zabiegu. Czas ten jest potrzebny, by kości uległy zrostowi. Pacjent uczy się zakładać opatrunek i bandaż w ściśle określony sposób, by utrzymać paluch w pożądanej pozycji. Szwy ściągane są po około 10-14 dniach po zabiegu. Do momentu zagojenia się rany pooperacyjnej nie wolno zanurzać stopy w wodzie (kąpiel w wannie jest niewskazana). Pacjent może korzystać z prysznica pod warunkiem założenia na stopę foliowego worka, celem ochrony operowanego miejsca.

Powrót to pełnej sprawności jest zazwyczaj możliwy w 3 miesiącu po zabiegu. Czas ten może ulec skróceniu, jeśli zastosowano technikę miniinwazyjną lub zabieg nie obejmował przecięcia kości. Od momentu zdjęcia szwów pacjent powinien uczestniczyć w indywidualnej rehabilitacji, by uzyskać optymalne efekty leczenia.

Rehabilitacja po operacji haluksa

Po zabiegu operacyjnym prowadzona jest rehabilitacja. Jeszcze w szpitalu fizjoterapeuta uczy pacjenta, jak poruszać się za pomocą kul oraz przekazuje instrukcje co do dalszego postępowania w domu. Celem wczesnego etapu rehabilitacji po operacji haluksa jest zmniejszenie obrzęku i profilaktyka przeciwzakrzepowa. W pozycji leżącej operowaną stopę należy trzymać nieco wyżej, by ułatwić odpływ krwi z kończyny w kierunku dosercowym.

Ćwiczenia po operacji haluksa

W kolejnym etapie rehabilitacja obejmuje ćwiczenia zakresu ruchu stawu skokowego i pozostałych stawów stopy. W razie potrzeby włącza się techniki terapii manualnej tkanek miękkich i stawów. Niezwykle istotne jest opracowanie blizny pooperacyjnej, by stała się elastyczna i mniej widoczna.

Pełne obciążenie operowanej stopy możliwe jest tylko po otrzymaniu zgody lekarza – jest to z reguły 6 tydzień po operacji. Rehabilitant uczy prawidłowego przetaczania stopy w trakcie chodu i symetrycznego obciążania kończyn dolnych. Do ważnych celów rehabilitacji należy również wzmocnienie mięśni stóp i poprawa stabilności całej kończyny dolnej.

Operacja paluchów koślawych w Szpitalu Dworska w Krakowie

W Szpitalu Dworska wyznajemy podejście interdyscyplinarne zarówno pod kątem diagnostyki jak i leczenia. Zabiegi operacyjne haluksów przeprowadzane są przez doświadczonych chirurgów z wykorzystaniem nowoczesnych implantów. Technika i rozległość zabiegu dobierane są indywidualnie w zależności od stopnia zdiagnozowanego problemu i poziomu aktywności pacjenta. Wachlarz możliwości obejmuje m.in. miniinwazyjne zabiegi korekcji haluksa pozwalające na szybszy powrót do pracy czy sportu.

Najczęściej zadawane pytania o zniekształcenie palucha koślawego i metody leczenia haluksów:

Jak zapobiec haluksom?

Profilaktyka haluksów obejmuje regularne wzmacnianie mięśni stóp, rozciąganie łydek, użytkowanie wygodnego obuwia z szerokimi czubkami, utrzymywanie masy ciała w normie oraz unikanie długotrwałej pozycji stojącej. Warto pamiętać o czynnikach rozwoju haluksów, do których należą: uwarunkowania genetyczne, reumatoidalne zapalenie stawów czy cukrzyca. Nie zawsze jesteśmy w stanie całkowicie uchronić stopy przez haluksami, ale możemy zadbać o to, by progres deformacji był wolniejszy. Osoby bardziej narażone na powstawanie haluksów powinny poddawać się regularnym badaniom stóp, by móc w porę zareagować, gdy haluks znajduje się jeszcze w stadium początkowym.

Jak pozbyć się haluksów bez operacji? Czy jest to możliwe?

Operacja haluksów jest jedynym skutecznym sposobem trwałej korekcji deformacji. Umożliwia zmniejszenie szerokości stopy i wyprostowanie palucha, dzięki czemu po zabiegu uzyskuje się pożądany efekt kosmetyczny oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych. Leczenie zachowawcze czyli noszenie aparatów na haluksy czy wkładek ortopedycznych może złagodzić objawy, ale nie prowadzi do zmniejszenia deformacji.

Jakie są wskazania do operacji haluksów?

Ortopedzi zalecają operacyjny zabieg palucha koślawego, gdy haluks uniemożliwia swobodne korzystanie z codziennego obuwia, a dolegliwości bólowe istotnie pogarszają jakość życia. Ortopeda powinien omówić spodziewany efekt operacji, uwzględniając oczekiwania pacjenta.

Ile trwa rekonwalescencja po operacji haluksów?

Długość rekonwalescencji po zabiegu haluksa uzależniony jest od pierwotnego stopnia deformacji i rozległości zabiegu. Pełny powrót do aktywności w większości przypadków jest możliwy w 3 miesiącu po zabiegu. Ważną rolę odgrywa zaangażowanie pacjenta w rehabilitację, która istotnie przyspiesza proces rekonwalescencji po operacji.

Jak długo nie można chodzić po operacji haluksa?

Po zabiegu operacyjnym można od razu chodzić w specjalnej ortezie – bucie odciążającym operowany przód stopy. Chodzenie w normalnym obuwiu jest możliwe po uzyskaniu zgody lekarza – jest to około 6 tydzień po zabiegu, gdy dochodzi do zrostu kości.

Ile kosztuje operacja haluksów?

Cena operacyjnego zabiegu usunięcia haluksów zależy od zastosowanej metody korekcji oraz rodzaju i liczby ewentualnych zespoleń kości. Koszt operacji haluksa mieści się w zakresie 3-8 tysięcy złotych.

Czy po operacji haluksy odrastają?

Dobrze zaplanowany i dokładnie wykonany zabieg operacji haluksa przynosi trwałe rezultaty. Jeśli pacjent będzie się stosować do szczegółowych zaleceń ortopedy i fizjoterapeuty, nie ma możliwości nawrotu haluksa. Noszenie butów na wysokim obcasie czy obuwia z wąskimi czubkami jest przeciwwskazane, ponieważ niezależnie od wyniku operacji może to spowodować ponowne skrzywienie palucha.

Spis treści

Kontakt

Dworska 1B, 30-314 Kraków
12 352 25 25
rejestracja@dworska.pl

Godziny otwarcia

Poniedziałek:
7:30 - 20:30
Wtorek:
7:30 - 20:30
Sroda:
7:30 - 20:30
Czwartek:
7:30 - 20:30
Piątek:
7:30 - 20:30
Sobota:
7:30 - 14:00
Niedziela:
nieczynne
Cookies - Pliki Ciasteczka

Używamy plików cookies zwanych po polsku ciasteczkami.
Jeśli ich używanie przez nas jest Ci obojętne i się na to zgadzasz
to zamknij to okienko i po sprawie. 8)

Współczujemy Ci, że musisz to robić na każdej stronie i na naszej też.

Jeśli nie lubisz plików ciasteczek i nie zgadzasz się na ich wykorzystanie przez nas to opuść tą stronę. Innej możliwości przeglądania jej niestety nie ma. 8/

szpital Dworska